சென்னை மாநகரின் அந்த குறுகிய சந்து, சில மாதங்களுக்கு முன்பு வரை கருகிய காகிதங்களின் வாசனையையும், அதிகார வர்க்கத்தின் வன்மத்தையும், ஒரு நீதியின் மரண ஓலத்தையும் சுமந்து நின்றது. ஆனால் இன்று, அந்த இடமே ஒரு புதிய நறுமணத்தால் நிறைந்திருந்தது. அது வெறும் வாசனை அல்ல; அது ஒரு மீண்டெழுதலின் அடையாளம். அச்சு மை, பழங்காலக் காகிதங்கள், மற்றும் புதிதாகச் செதுக்கப்பட்ட தேக்கு மரவேலைப்பாடுகளின் மணம் அந்தச் சந்து முழுவதும் பரவி, வழிப்போக்கர்களைச் சுண்டி இழுத்தது. விக்ரம் எரிக்க நினைத்த அதே இடத்தில், ஒரு மாபெரும் அறிவுக்கோயில் சிதிலமடைந்த சாம்பலிலிருந்து மீண்டும் உயிர்த்தெழுந்திருந்தது.
‘தமிழ் அமுது’ புத்தகக் கடை இப்போது வெறும் ஒரு வணிக நிறுவனமல்ல; அது ஒரு நவீனக் கலைக்கூடம், ஒரு போராட்டத்தின் நினைவுச்சின்னம். கட்டிடத்தின் வெளிப்பகுதி பழமை மாறாத அதே சிவப்புச் செங்கல் வேலைப்பாடுகளுடன், பாரம்பரியத்தை நினைவூட்டும் விதமாக அமைக்கப்பட்டிருந்தது. ஆனால் உட்புறம் ஒரு நவீன அதிசயத்தைப் போலப் பிரமிப்பை ஏற்படுத்தியது. பழைய, துருப்பிடித்த இரும்புச் சட்டங்களுக்குப் பதிலாக, பளபளக்கும் தேக்கு மரத்தாலான பிரம்மாண்டமான அடுக்குகள் தரை முதல் கூரை வரை நீண்டிருந்தன. அந்த அடுக்குகள் ஒவ்வொன்றிலும் ஆயிரக்கணக்கான புத்தகங்கள், ஒரு ராணுவ அணிவகுப்பைப் போல மிக நேர்த்தியாகவும் ஒழுங்காகவும் அடுக்கப்பட்டிருந்தன.
இந்தக் கடையின் உயிர்நாடியான மாணிக்கம் ஐயா, தனது வாழ்நாள் முழுவதும் ஒரு தவத்தைப் போலச் சேமித்த புத்தகங்கள் கண்முன்னே எரிந்தபோது முற்றிலுமாக நிலைகுலைந்து போயிருந்தார். அன்று அவர் அழுதது ஒரு கட்டிடத்திற்காக அல்ல, கருகிப்போன ஆயிரக்கணக்கான அறிஞர்களின் ஆன்மாவிற்காக. ஆனால் இன்று, அதே இடத்தில் நிமிர்ந்து நின்று கொண்டிருந்த அவரது முகத்தில் ஒரு புதிய தேஜஸ், ஒரு ஞானியின் அமைதி தெரிந்தது. அவரது நரைத்த முடியும், கைகளில் நெருப்புக் காயத்தினால் ஏற்பட்ட தழும்புகளும் அவர் கடந்து வந்த போராட்டத்தின் ரணங்களைச் சொல்லாமல் சொல்லின.
இளமாறனின் கைகளைப் பற்றிக்கொண்டு அவர் தழுதழுத்தார். “இளமாறன், அன்னைக்கு அந்த நெருப்புல நான் என் வாழ்க்கையே முடிஞ்சு போச்சுன்னு நினைச்சேன். வெறும் காகிதங்களைத்தான் இழந்தேன்னு நான் புலம்பினேன். ஆனா நீயும் நிலாவும் சேர்ந்து எனக்கு ஒரு புதிய சரித்திரத்தையே மீட்டுக்கொடுத்துட்டீங்க. இந்தத் தழும்புகள் இப்போ எனக்கு வலிக்கல தம்பி, இது ஒரு வெற்றியின் அடையாளம்,” என்றார்.
கடையின் முகப்பில் நிலா ஒரு மிகப்பெரிய மாற்றத்தைச் செய்திருந்தாள். முன்பு இருந்த சாதாரண மரப்பலகைக்குப் பதிலாக, இப்போது உயர்தரக் கருப்புப் பளிங்குக்கல்லில், தங்க நிற எழுத்துக்களில் “தமிழ் அமுது – அறிவுலகின் விடியல்” என்று செதுக்கப்பட்டிருந்தது. அதன் ஒரு ஓரத்தில், “நிறுவனர்: மாணிக்கம்” என்ற பெயர் பொறிக்கப்பட்டு, எளிய மனிதனாகத் தொடங்கி ஒரு அறிவுக் கடலை உருவாக்கிய அவரது வாழ்நாள் சேவை உலகிற்குப் பறைசாற்றப்பட்டது.
கடையின் உள்ளே நுழைந்ததும் இடதுபுறம் ஒரு நவீன ‘டிஜிட்டல் நூலகம்’ அமைக்கப்பட்டிருந்தது. அங்கே வரிசையாக வைக்கப்பட்டிருந்த உயர்தரக் கணினிகளில் உலகெங்கிலும் உள்ள அரிய வகை மின்-புத்தகங்களை (E-books) எவரும் இலவசமாக வாசிக்கலாம். “அறிவு யாருக்கும் அடிமை இல்லை” என்ற இளமாறனின் கொள்கை அங்கே செயல்பாட்டுக்கு வந்திருந்தது.
வலதுபுறமோ, மாணிக்கம் ஐயாவின் ஆன்மா குடியிருக்கும் பழைய, அரிய வகை நூல்களின் பகுதி. அங்கே சங்க இலக்கியங்கள், ஓலைச்சுவடிகளின் நகல்கள் முதல் பாரதியின் முதல் பதிப்புகள் வரை அனைத்தும் பிரத்யேகமான கண்ணாடிப் பெட்டிகளில், காலத்தினால் அழியாத வண்ணம் பாதுகாக்கப்பட்டிருந்தன. நவீனமும் பழமையும் கைகோர்த்து நின்ற அந்த இடம், ஒரு அறிவுப் பாலமாகத் திகழ்ந்தது.
கடையின் மையப்பகுதியில் ஒரு வட்ட வடிவ மேடை அமைக்கப்பட்டிருந்தது. அதன் மீது ஒரு சிறிய, பாதுகாக்கப்பட்ட ஒளிபுகும் கண்ணாடிப் பெட்டி வைக்கப்பட்டிருந்தது. அதற்குள், அந்தப் பயங்கரமான நள்ளிரவில் விக்ரமின் வன்மத்தால் எரிந்து சாம்பலான சில புத்தகங்களின் எஞ்சிய துகள்கள் ஒரு அழகிய செப்புக் குடுவையில் சேமித்து வைக்கப்பட்டிருந்தன. மாணிக்கம் ஐயா அதைப் பார்க்கும்போது மட்டும் அவரது கண்கள் லேசாகக் கசிந்தன. அது அவர் உயிராகக் கருதிய எழுத்துக்களின் அஸ்தி. அந்தப் பெட்டியின் கீழே ஒரு சிறிய வாசகம் கவிதையாக வைரம்போலச் செதுக்கப்பட்டிருந்தது:
“எரிக்கப்பட்ட ஒவ்வொரு எழுத்தும்
இங்கே விதையாக முளைக்கும்.
நெருப்பு காகிதங்களை எரிக்கலாம்,
ஆனால் உண்மையை
ஒருபோதும் சுட்டெரிக்க முடியாது.”
அந்த இடத்தைக் கடந்து செல்லும் ஒவ்வொரு வாசகனும் ஒரு கணம் நின்று அந்தச் சாம்பலுக்கு அஞ்சலி செலுத்திவிட்டுச் செல்வதைக் காண முடிந்தது. அது வெறும் கரியல்ல; அது அநீதிக்கு எதிராக ஒரு கவிஞனும், ஒரு பெண்ணும், ஒரு முதியவரும் நடத்திய அறப்போராட்டத்தின் மிச்சம். விக்ரம் எரிக்க நினைத்தது ஒரு கட்டிடத்தை மட்டுமல்ல, ஒரு கருத்தை, ஒரு சிந்தனையை. ஆனால் இன்று அந்தக் கருத்து இன்னும் ஆயிரம் மடங்கு வீரியத்துடன் அதே இடத்தில் விஸ்வரூபம் எடுத்து நின்றது.
திறப்பு விழா அன்று அந்தச் சந்தே மக்கள் கடலாக மாறியிருந்தது. ஊடகங்கள், இலக்கியவாதிகள், மற்றும் மருதூர் கிராமத்திலிருந்து வந்திருந்த எளிய விவசாயிகள் என அனைவரும் திரண்டிருந்தனர். இளமாறனின் தந்தை, நேர்மையின் அடையாளமாகத் திகழும் முத்துவேல் ஐயா மற்றும் மாணிக்கம் ஐயா இருவரும் இணைந்து கடையின் ரிப்பனை வெட்டினர். மக்கள் எழுப்பிய கைதட்டல் ஓசை அந்தச் சந்து முழுவதும் எதிரொலித்தது.
“மாணிக்கம், உன் கடையை எரிச்சவன் இன்னைக்குத் தன் அதிகாரத்தை இழந்துட்டு சிறையில கம்பி எண்ணிட்டு இருக்கான். ஆனா உன் எழுத்துக்கள் இப்போ இன்னும் பலத்தோட, வசதியா வந்து உட்கார்ந்துடுச்சு பாரு. இதுதான்டா தர்மம்!” என்று முத்துவேல் ஐயா உற்சாகமாகச் சிரித்துக்கொண்டே சொன்னார்.
இந்தக் கடையைப் புதுப்பிப்பதற்காக நிலா கடந்த சில மாதங்களாகத் தூக்கமின்றி உழைத்திருந்தாள். தனது தந்தை சிவராமனின் மாளிகையில் இருந்த சொகுசுகளைத் துறந்து, ஒரு சாதாரணக் குடியிருப்பில் தங்கி, சாமானிய மக்களுக்கான இந்த அறிவுத் தேடலில் தன்னை முழுமையாக ஈடுபடுத்திக் கொண்டாள். அவளது சொந்தச் சேமிப்பும், சிவராமன் அப்ரூவராக மாறியபின் அரசு அவரிடம் இருந்து மீட்டெடுத்த நேர்மையான வழியில் வந்த சொத்துகளும் தான் ‘தமிழ் அமுது’ இவ்வளவு சீக்கிரம் மீண்டெழுந்ததற்குக் காரணம். அவள் இன்று ஒரு தொழிலதிபரின் மகளாக அல்ல, ஒரு புரட்சியின் நாயகியாக நின்றாள்.
விழாவின் ஒரு பகுதியாக, இளமாறன் தலைமறைவாக இருந்தபோது எழுதிய தனது புதிய கவிதைத் தொகுப்பான “எரியாத காகிதங்கள்” புத்தகத்தை வெளியிட்டான். அந்தப் புத்தகத்தின் முதல் பிரதியை மாணிக்கம் ஐயா வெளியிட, முத்துவேல் ஐயா நெகிழ்ச்சியுடன் பெற்றுக்கொண்டார்.
“இந்தக் கடை இனி வெறும் புத்தகங்களை மட்டும் விற்காது. இங்கிருந்துதான் இனி நேர்மையான பத்திரிகையாளர்களும், அநீதியைக் கண்டு அஞ்சாத சமூகப் போராட்டக்காரர்களும் உருவாகப் போறாங்க. இது ஒரு பாடசாலை,” என்று மாணிக்கம் ஐயா மேடையில் உணர்ச்சிவசப்பட்டுப் பேசினார்.
மேடையில் இளமாறன் பேசும்போது, “இந்தக் கவிதைகள் வெறும் வார்த்தைகள் அல்ல; இவை அந்த நெருப்புக்குத் தப்பிய உயிர்த்துளிகள். புத்தகங்களை எரிப்பவர்கள் மனிதர்களை எரிக்கத் தொடங்குவார்கள் என்று ஒரு அறிஞர் சொன்னார். ஆனால், புத்தகங்கள் மீண்டும் உயிர்த்தெழும் இடத்தில் மனித நேயம் மலரும் என்பதற்கு இந்த இடமே சாட்சி,” என்றான். கூட்டத்தில் இருந்த சதிஷ் உற்சாகமாகக் கைதட்டினான். சதிஷ் இப்போது அந்தக் கடையின் டிஜிட்டல் பிரிவை முழுமையாக நிர்வகிக்கும் பொறுப்பை ஏற்றிருந்தான்; அவனது தொழில்நுட்ப அறிவு இன்று அறத்திற்குத் துணையாக நின்றது.
சந்து முழுவதும் இனிப்புகள் வழங்கப்பட்டன. அந்தச் சிறிய இடத்திலிருந்து புறப்பட்ட புரட்சி, இன்று ஒரு நிரந்தரமான அடையாளமாக நிலைபெற்றிருந்தது. விக்ரம் சிறைக் கம்பிகளுக்குப் பின்னால் முடங்கிக் கிடக்க, அவன் அழிக்க நினைத்த அறிவுலகம் ஒரு புதிய பொலிவுடன் வானத்தை நோக்கி உயர்ந்தது.
மாலைச் சூரியனின் செந்நிறக் கிரணங்கள் ‘தமிழ் அமுது’ கடையின் பளிங்குப் பலகையில் பட்டு எதிரொலித்தபோது, அது ஒரு கருப்பு அத்தியாயத்தின் முடிவாகவும், ஒரு பொற்காலத்தின் விடியலாகவும் தெரிந்தது. இளமாறனும் நிலாவும் ஒருவரையொருவர் பார்த்துக் கொண்டனர். அவர்களின் கண்களில் வெற்றியின் கர்வத்தை விட, ஒரு பெரும் கடமையைச் செய்து முடித்த திருப்தியே மேலோங்கி இருந்தது.
அந்தச் சந்தின் இருளைக் கிழித்துக்கொண்டு புத்தகங்களின் வாசமும், விடுதலையின் கீதமும் காற்றில் மிதந்து கொண்டிருந்தன.
‘தமிழ் அமுது’ புத்தகக் கடை இப்போது வெறும் ஒரு வணிக நிறுவனமல்ல; அது ஒரு நவீனக் கலைக்கூடம், ஒரு போராட்டத்தின் நினைவுச்சின்னம். கட்டிடத்தின் வெளிப்பகுதி பழமை மாறாத அதே சிவப்புச் செங்கல் வேலைப்பாடுகளுடன், பாரம்பரியத்தை நினைவூட்டும் விதமாக அமைக்கப்பட்டிருந்தது. ஆனால் உட்புறம் ஒரு நவீன அதிசயத்தைப் போலப் பிரமிப்பை ஏற்படுத்தியது. பழைய, துருப்பிடித்த இரும்புச் சட்டங்களுக்குப் பதிலாக, பளபளக்கும் தேக்கு மரத்தாலான பிரம்மாண்டமான அடுக்குகள் தரை முதல் கூரை வரை நீண்டிருந்தன. அந்த அடுக்குகள் ஒவ்வொன்றிலும் ஆயிரக்கணக்கான புத்தகங்கள், ஒரு ராணுவ அணிவகுப்பைப் போல மிக நேர்த்தியாகவும் ஒழுங்காகவும் அடுக்கப்பட்டிருந்தன.
இந்தக் கடையின் உயிர்நாடியான மாணிக்கம் ஐயா, தனது வாழ்நாள் முழுவதும் ஒரு தவத்தைப் போலச் சேமித்த புத்தகங்கள் கண்முன்னே எரிந்தபோது முற்றிலுமாக நிலைகுலைந்து போயிருந்தார். அன்று அவர் அழுதது ஒரு கட்டிடத்திற்காக அல்ல, கருகிப்போன ஆயிரக்கணக்கான அறிஞர்களின் ஆன்மாவிற்காக. ஆனால் இன்று, அதே இடத்தில் நிமிர்ந்து நின்று கொண்டிருந்த அவரது முகத்தில் ஒரு புதிய தேஜஸ், ஒரு ஞானியின் அமைதி தெரிந்தது. அவரது நரைத்த முடியும், கைகளில் நெருப்புக் காயத்தினால் ஏற்பட்ட தழும்புகளும் அவர் கடந்து வந்த போராட்டத்தின் ரணங்களைச் சொல்லாமல் சொல்லின.
இளமாறனின் கைகளைப் பற்றிக்கொண்டு அவர் தழுதழுத்தார். “இளமாறன், அன்னைக்கு அந்த நெருப்புல நான் என் வாழ்க்கையே முடிஞ்சு போச்சுன்னு நினைச்சேன். வெறும் காகிதங்களைத்தான் இழந்தேன்னு நான் புலம்பினேன். ஆனா நீயும் நிலாவும் சேர்ந்து எனக்கு ஒரு புதிய சரித்திரத்தையே மீட்டுக்கொடுத்துட்டீங்க. இந்தத் தழும்புகள் இப்போ எனக்கு வலிக்கல தம்பி, இது ஒரு வெற்றியின் அடையாளம்,” என்றார்.
கடையின் முகப்பில் நிலா ஒரு மிகப்பெரிய மாற்றத்தைச் செய்திருந்தாள். முன்பு இருந்த சாதாரண மரப்பலகைக்குப் பதிலாக, இப்போது உயர்தரக் கருப்புப் பளிங்குக்கல்லில், தங்க நிற எழுத்துக்களில் “தமிழ் அமுது – அறிவுலகின் விடியல்” என்று செதுக்கப்பட்டிருந்தது. அதன் ஒரு ஓரத்தில், “நிறுவனர்: மாணிக்கம்” என்ற பெயர் பொறிக்கப்பட்டு, எளிய மனிதனாகத் தொடங்கி ஒரு அறிவுக் கடலை உருவாக்கிய அவரது வாழ்நாள் சேவை உலகிற்குப் பறைசாற்றப்பட்டது.
கடையின் உள்ளே நுழைந்ததும் இடதுபுறம் ஒரு நவீன ‘டிஜிட்டல் நூலகம்’ அமைக்கப்பட்டிருந்தது. அங்கே வரிசையாக வைக்கப்பட்டிருந்த உயர்தரக் கணினிகளில் உலகெங்கிலும் உள்ள அரிய வகை மின்-புத்தகங்களை (E-books) எவரும் இலவசமாக வாசிக்கலாம். “அறிவு யாருக்கும் அடிமை இல்லை” என்ற இளமாறனின் கொள்கை அங்கே செயல்பாட்டுக்கு வந்திருந்தது.
வலதுபுறமோ, மாணிக்கம் ஐயாவின் ஆன்மா குடியிருக்கும் பழைய, அரிய வகை நூல்களின் பகுதி. அங்கே சங்க இலக்கியங்கள், ஓலைச்சுவடிகளின் நகல்கள் முதல் பாரதியின் முதல் பதிப்புகள் வரை அனைத்தும் பிரத்யேகமான கண்ணாடிப் பெட்டிகளில், காலத்தினால் அழியாத வண்ணம் பாதுகாக்கப்பட்டிருந்தன. நவீனமும் பழமையும் கைகோர்த்து நின்ற அந்த இடம், ஒரு அறிவுப் பாலமாகத் திகழ்ந்தது.
கடையின் மையப்பகுதியில் ஒரு வட்ட வடிவ மேடை அமைக்கப்பட்டிருந்தது. அதன் மீது ஒரு சிறிய, பாதுகாக்கப்பட்ட ஒளிபுகும் கண்ணாடிப் பெட்டி வைக்கப்பட்டிருந்தது. அதற்குள், அந்தப் பயங்கரமான நள்ளிரவில் விக்ரமின் வன்மத்தால் எரிந்து சாம்பலான சில புத்தகங்களின் எஞ்சிய துகள்கள் ஒரு அழகிய செப்புக் குடுவையில் சேமித்து வைக்கப்பட்டிருந்தன. மாணிக்கம் ஐயா அதைப் பார்க்கும்போது மட்டும் அவரது கண்கள் லேசாகக் கசிந்தன. அது அவர் உயிராகக் கருதிய எழுத்துக்களின் அஸ்தி. அந்தப் பெட்டியின் கீழே ஒரு சிறிய வாசகம் கவிதையாக வைரம்போலச் செதுக்கப்பட்டிருந்தது:
“எரிக்கப்பட்ட ஒவ்வொரு எழுத்தும்
இங்கே விதையாக முளைக்கும்.
நெருப்பு காகிதங்களை எரிக்கலாம்,
ஆனால் உண்மையை
ஒருபோதும் சுட்டெரிக்க முடியாது.”
அந்த இடத்தைக் கடந்து செல்லும் ஒவ்வொரு வாசகனும் ஒரு கணம் நின்று அந்தச் சாம்பலுக்கு அஞ்சலி செலுத்திவிட்டுச் செல்வதைக் காண முடிந்தது. அது வெறும் கரியல்ல; அது அநீதிக்கு எதிராக ஒரு கவிஞனும், ஒரு பெண்ணும், ஒரு முதியவரும் நடத்திய அறப்போராட்டத்தின் மிச்சம். விக்ரம் எரிக்க நினைத்தது ஒரு கட்டிடத்தை மட்டுமல்ல, ஒரு கருத்தை, ஒரு சிந்தனையை. ஆனால் இன்று அந்தக் கருத்து இன்னும் ஆயிரம் மடங்கு வீரியத்துடன் அதே இடத்தில் விஸ்வரூபம் எடுத்து நின்றது.
திறப்பு விழா அன்று அந்தச் சந்தே மக்கள் கடலாக மாறியிருந்தது. ஊடகங்கள், இலக்கியவாதிகள், மற்றும் மருதூர் கிராமத்திலிருந்து வந்திருந்த எளிய விவசாயிகள் என அனைவரும் திரண்டிருந்தனர். இளமாறனின் தந்தை, நேர்மையின் அடையாளமாகத் திகழும் முத்துவேல் ஐயா மற்றும் மாணிக்கம் ஐயா இருவரும் இணைந்து கடையின் ரிப்பனை வெட்டினர். மக்கள் எழுப்பிய கைதட்டல் ஓசை அந்தச் சந்து முழுவதும் எதிரொலித்தது.
“மாணிக்கம், உன் கடையை எரிச்சவன் இன்னைக்குத் தன் அதிகாரத்தை இழந்துட்டு சிறையில கம்பி எண்ணிட்டு இருக்கான். ஆனா உன் எழுத்துக்கள் இப்போ இன்னும் பலத்தோட, வசதியா வந்து உட்கார்ந்துடுச்சு பாரு. இதுதான்டா தர்மம்!” என்று முத்துவேல் ஐயா உற்சாகமாகச் சிரித்துக்கொண்டே சொன்னார்.
இந்தக் கடையைப் புதுப்பிப்பதற்காக நிலா கடந்த சில மாதங்களாகத் தூக்கமின்றி உழைத்திருந்தாள். தனது தந்தை சிவராமனின் மாளிகையில் இருந்த சொகுசுகளைத் துறந்து, ஒரு சாதாரணக் குடியிருப்பில் தங்கி, சாமானிய மக்களுக்கான இந்த அறிவுத் தேடலில் தன்னை முழுமையாக ஈடுபடுத்திக் கொண்டாள். அவளது சொந்தச் சேமிப்பும், சிவராமன் அப்ரூவராக மாறியபின் அரசு அவரிடம் இருந்து மீட்டெடுத்த நேர்மையான வழியில் வந்த சொத்துகளும் தான் ‘தமிழ் அமுது’ இவ்வளவு சீக்கிரம் மீண்டெழுந்ததற்குக் காரணம். அவள் இன்று ஒரு தொழிலதிபரின் மகளாக அல்ல, ஒரு புரட்சியின் நாயகியாக நின்றாள்.
விழாவின் ஒரு பகுதியாக, இளமாறன் தலைமறைவாக இருந்தபோது எழுதிய தனது புதிய கவிதைத் தொகுப்பான “எரியாத காகிதங்கள்” புத்தகத்தை வெளியிட்டான். அந்தப் புத்தகத்தின் முதல் பிரதியை மாணிக்கம் ஐயா வெளியிட, முத்துவேல் ஐயா நெகிழ்ச்சியுடன் பெற்றுக்கொண்டார்.
“இந்தக் கடை இனி வெறும் புத்தகங்களை மட்டும் விற்காது. இங்கிருந்துதான் இனி நேர்மையான பத்திரிகையாளர்களும், அநீதியைக் கண்டு அஞ்சாத சமூகப் போராட்டக்காரர்களும் உருவாகப் போறாங்க. இது ஒரு பாடசாலை,” என்று மாணிக்கம் ஐயா மேடையில் உணர்ச்சிவசப்பட்டுப் பேசினார்.
மேடையில் இளமாறன் பேசும்போது, “இந்தக் கவிதைகள் வெறும் வார்த்தைகள் அல்ல; இவை அந்த நெருப்புக்குத் தப்பிய உயிர்த்துளிகள். புத்தகங்களை எரிப்பவர்கள் மனிதர்களை எரிக்கத் தொடங்குவார்கள் என்று ஒரு அறிஞர் சொன்னார். ஆனால், புத்தகங்கள் மீண்டும் உயிர்த்தெழும் இடத்தில் மனித நேயம் மலரும் என்பதற்கு இந்த இடமே சாட்சி,” என்றான். கூட்டத்தில் இருந்த சதிஷ் உற்சாகமாகக் கைதட்டினான். சதிஷ் இப்போது அந்தக் கடையின் டிஜிட்டல் பிரிவை முழுமையாக நிர்வகிக்கும் பொறுப்பை ஏற்றிருந்தான்; அவனது தொழில்நுட்ப அறிவு இன்று அறத்திற்குத் துணையாக நின்றது.
சந்து முழுவதும் இனிப்புகள் வழங்கப்பட்டன. அந்தச் சிறிய இடத்திலிருந்து புறப்பட்ட புரட்சி, இன்று ஒரு நிரந்தரமான அடையாளமாக நிலைபெற்றிருந்தது. விக்ரம் சிறைக் கம்பிகளுக்குப் பின்னால் முடங்கிக் கிடக்க, அவன் அழிக்க நினைத்த அறிவுலகம் ஒரு புதிய பொலிவுடன் வானத்தை நோக்கி உயர்ந்தது.
மாலைச் சூரியனின் செந்நிறக் கிரணங்கள் ‘தமிழ் அமுது’ கடையின் பளிங்குப் பலகையில் பட்டு எதிரொலித்தபோது, அது ஒரு கருப்பு அத்தியாயத்தின் முடிவாகவும், ஒரு பொற்காலத்தின் விடியலாகவும் தெரிந்தது. இளமாறனும் நிலாவும் ஒருவரையொருவர் பார்த்துக் கொண்டனர். அவர்களின் கண்களில் வெற்றியின் கர்வத்தை விட, ஒரு பெரும் கடமையைச் செய்து முடித்த திருப்தியே மேலோங்கி இருந்தது.
அந்தச் சந்தின் இருளைக் கிழித்துக்கொண்டு புத்தகங்களின் வாசமும், விடுதலையின் கீதமும் காற்றில் மிதந்து கொண்டிருந்தன.
